جهان درحال ورود به مرحله نويني از توسعه است و كشورهاي مختلف سعي در پيشي گرفتن دراين مرحله را دارند .
در دنياي امروز اقتصاد ، صنعت ، كشاورزي ، مديريت بر محور دانش استوار گرديده است . استراتژي توسعه كشور به رقابت پذيري با رويكرد جهاني و توسعه بخش خصوصي تكيه دارد . لازمه رقابت پذير شدن بخشها رقابت پذيري بنگاههاي آنهاست .
تجربه حاصل از برنامه هاي توسعه نشان مي دهد كه سياست هايي نظير حمايت صرف از توليد كننده يا مصرف كننده ، سياستهاي جايگزيني واردات ، تكيه برانحصار نمي تواند توسعه اي پايدار و رقابت پذير حاصل كند تبديل مزيتهاي طبيعي و نسبي به مزيتهاي رقابتي از عوامل اصلي توسعه پايدار دربخش كشاورزي است .
مكانيزاسيون كشاورزي و به كارگيري تجهيزات مرتبط باعث ارتقاء بهره وري و ايجاد ارزش افزوده بيشتر از يك محصول مي گردد . براي حفظ امنيت غذايي استفاده از تكنولوژي هاي پيشرفته نظير بيوونانو الزامي است . ادامه فرآيند در بخش كشاورزي در تبديل و فرآوري محصول ، حفظ و نگهداري ، بسته بندي و جابجايي و حمل و نقل با تكيه بر صنعت مدرن آبزي پروري ( پرورش متراكم ) به شدت ارزش افزوده را ارتقاء داده و محصولاتي متنوع ، مطابق با نياز و سليقه مصرف كننده را ارايه مي دهد .
استفاده از ابزارهاي پيشرفته براي مديريت ، بازاريابي و خدمات نظير صنعت فناوري اطلاعات براي رقابت پذيري بخش كشاورزي و توسعه پايدار الزامي است .
توسعه همه جانبه كشور در گرو استفاده از تمام ظرفيت هاي علمي درهمه زمينه ها به ويژه كشاورزي و صنعت و عنايت به زير ساختهاي آن است .
آب به عنوان مهمترين نهاده كشاورزي نزد نياكان ما، عنصري پر ارزش و مقدس بوده و در تامين و حفاظت آن خلاقيت و تلاشهاي بسيار درخشاني صورت گرفته است به طوري كه در كشور هايي كه آب به عنوان عامل محدود كننده توسعه به شمار مي رود ارزش اقتصادي آب صرفأ هزينه هاي استحصال و توزيع آب نيست بلكه ارزش اقتصادي آب در واقع مجموعه فرصتهاي از دست رفته و هزينه هاي زيست محيطي ناشي از اثرات تخريبي توسعه منابع آب با كاربري آب مي باشد .
از مواردي كه بايد درهفته جهاد كشاورزي به آن اشاره گردد عدم كفايت آموزش ، تحقيقات و ترويج و به طور كلي آگاهي رساني است از آنجايي كه كشاورزي يك فرآيند پيچيده و تابع ميزان وكيفيت نهاده هاي مختلــف فيزيكي و شيميايي ، بيولوژي، اقليمي ، اجتماعي و مديريتي است براي ارتقاء و افــزايش بهره وري نهاده ها به ويژه آب لازم است اثر هريك از نهاده ها واثرات متقابل آنها در شرايط مختلف اقليمي وا جتماعي توسط محققين بررسي گردد ونتايج اين تحقيقات در قالب روشهايي متناسب با فرهنگ اجتماعي منطقه ترويج گردد.
امتياز ويژه بخش كشاورزي در فرآيند توسعه ملي نسبت به ساير بخشها اين است كه هرگونه توسعه دراين بخش به سهولت نهادينه شده وبا تغيير مولفه هاي اجتماعي واقتصادي به سادگي به عقب برنميگردد و به عبارت ديگر از رده توليد خارج نمي شود در صورتي كه انتخاب نامناسب در راهبردهاي توسعه صنعتي به اتلاف سرمايه و از دست دادن زمان منجر خواهد شد.
البته نبايد فراموش كرد كه اگر چه كشور ما در منطقه خشك و نيمه خشك جهان قرار گرفته لاكن كشاورزي از دير باز به ويژه كشاورزي آبي زير بناي اقتصاد ملي ومنبع اصلي رشد توسعه بوده است
اگر چه در عصر حاضر با توسعه بخشهاي صنعت وخدمات دركشور سهم توليد كشاورزي در اقتصاد ملي نسبت به گذشته كاهش يافته ولي حتي امروز هم كشاورزي جايگاه مهمي درتوليد ناخالص ملي وايجاد اشتغال ملي دارد.
تجارب كشورهاي مختلف نشان داده است كه آبزي پروري ميتواند به امنيت غذايي كشور ها به خصوص كشـورهاي در حال توسعه كمك كند. در سالهاي اخير سالانه دو ميليون تن به محصولات آبزي پروري جهان افزوده مي شود كه نشان مي دهد پرورش ماهي و ساير آبزيان يك فعاليت اقتصادي پر منفعت است .
تقابل عرضه و تقاضا در بازار جهاني آبزيان به فشار بي امان صيد منجر شده و تلاش مضاعف صيادي به آسيب ديدگي ذخائر آبزيان درياها انجاميده . امروزه گفته ميشود بسياري از درياهاي جهان با فشار صيد وكاهش ذخائر روبرو هستند در اين ميان آبزي پروري از حدود چندين دهه گذشته وبه سرعت به يك صنعت پويا و رو به رشد تبديل شد آمار منتشره سال 2003 ميلادي نشان ميدهد كه از 133 ميليون تن ماهي در جهان 42 ميليون تن به آبزي پروري اختصاص دارد ( 32 %‌) و در رقابتي كه بين آبزي پروري و صيادي در جهان به وجود آمده است اين تناسب به نفع آبزي پروري در حال تغيير است چرا كه اين رقم در سال 1982 كمتر از 10 ميليون تن بوده است ثبات توليد درآبزي پروري عرضه در تمام ايام سال ، توليد متناسب با ذائقه مصرف كننده در آمد نسبتاً خوب آن ، ايجاد اشتغال ،‌ توسعه روستايي و . . . شتاب خاصي به توسعه آبزي پروري داده است ، در كشور ما تولــيدات سال 1383 نسبت به ده سال ما قبل از آن نمايانگر نقش آبزي پروري و رشد جهش مانند آبزي پروري مي باشد ، درسال 1383 در ايران 470 هزارتن محصولات شيلاتي توليد شده است كه 5/26 درصد آن به آبزي پروري ، 67 % به صيادي در درياهاي خليج فارس و عمان ، اقيانوس هند و 7 % به صيادي در درياهاي خزر مربوط است ،
اين درحالي است كه درسال 1373درست يك دهه قبل آبزي پروري كمتر از 13 درصد از توليدكشور را شامل مي شد . اين روند رو به رشد درآبزي پروري استان فارس نيرمشهود مي باشد به طوري كه ميزان توليد استان فارس درسال 1373 باتوليد حدود 400 تن به بيش از 3400 تن در سال 1383 رسيده است و سهم آبزيان پرورشي در پايان برنامه چهارم توسعه در فارس نيز به حدود 5800 تن خواهد رسيد.
آبزي پروري دستاوردهاي با ارزش ديگري نيز در استان فارس داشته است آبزي پروري توانسته است به طور غير مستقيم به عمران وتوسعه روستاها ، ارتقاء سلامت جامعه ، ايجاد فرصت هاي شغلي براي مردم روستا ، ايجاد ثروت ومهمتــر از همه توزيــع موزون كار وبه تبع آن افزايش ثروت و افزايش درآمد جامعه روستايي و در نتيجه توازن منطقه اي گام بردارد .
آبزي پروري از جمله زير بخشهاي كشاورزي است كه بيشترين قرابت را با كشاورزي دارد و هر دو لااقل درآب مشترك هستندو هرجايي كه آبي براي كشاورزي وجود دارد مي توان با همزيستي مسالمت آميز ، ماهي نيز پرورش داد ومهمتر از آن ميتوان با اين تلفيق تازه ترين ماهي را در دورترين نقاط استان پهناور فارس به مردم عرضه كرد واين موارد دستاوردهايي است كه در راستاي تامين امنيت غذايي وافزايش سلامت جامعه با توسعه يافتگي روستاها به دست آمده است .
جمعيت كشور ما از مرز هفتاد ميليون نفر تجاوز كرده است افزايش مصرف سرانه آبزيان از 6 كيلوگرم به 10كيلوگرم يكي ديگر از اهداف برنامه چهارم توسعه شيلات كشور است
حمل ونقل ، نگهداري ، عمل آوري ، فرآوري ، عرضه ، بازاررساني و بازار يابي و به طور كلي ترويج فرهنگ آبزي مصرفي اموري هستند كه بايستي به طور برنامه ريزي شده در راستاي آن گام برداشت
در درجه اول مي بايست به چشم انداز توسعه كشور و برنامه چهارم توجه داشت در افق اين چشم انداز يا Vision مضامين مهمي همچون اقتصاد دانايي ، بهره وري ، آموزش و ترويج و پژوهش تاكيد بر زير ساختها وبهره گيري ازتكنولوژي نوين از جمله مواردي است كه در بخش آبزي پروري مورد توجه برنامه ريزان قرارگرفته است
به طوري كه دربند« و » ماده 19 لايحه برنامه چهارم توسعه به افزايش توليد مواد پروتئيني دام و‌آبزيان در راستاي اصلاح ساختار تغذيه اشاره به نحوي كه سرانه سهم پروتئين حيواني در الگوي تغذيه به 29 گرم افزايش يابد ، يا به عبارت دقيق تر افزايش سهم آبزيان از مصرف پروتئين حيواني مورد استفاده در دسترس جامعه از 55/2 گرم پروتئين خالص آبزيان در 22 گرم پروتئين حيواني مصرف شده در روز درسال 1383 به 55/4 گرم در 29 گرم پروتئين حيواني مصرف شده درپايان برنامه چهارم برسد يا به عبارتي ديگر، افزايش سهم آبزيان در تامين پروتئين روزانه از 6/11 درصد درسال 1383 به7/15 درصد درسال 1388 ( پايان برنامه چهارم ) برسد .
يعني اين ميزان افزايش مصرف سرانه از 6 كيلوگرم در ابتداي برنامه چهارم به 10 كيلوگرم بايد برسد.
مهمترين مسايل آبزي پروري :
1 - اهميت آبزي پروري با توجه به رويكرد جهاني آن
2 - اهميت مصرف آبزيان با توجه به تامين امنيت غذايي وتوجه به شعارماهي غذاي سلامتي
3- ضرورت استفاده از تكنولوژي نوين در امر آبزي پروري و افزايش بهره وري وكاهش هزينه توليد در راســتاي رقابت پذير كــردن محصول و مهــيا نمودن شرايــط پيوستن به سازمان تجارت جهاني ( WTO )‌
4 - ضرورت توجه به زير ساختها در راستاي افزايش توليدات آبزي پروري
5 - توجه خاص به جايگاه آموزش ، ترويج و تحقيق در امر آبزي پروري و آبزي مصرفي در راستاي دانايي محوري توليد و افزايش سرانه مصرف آبزيان از 6 كيلوگرم به 10 كيلوگرم در پايان برنامه چهارم توسعه
6 - تاكيد بر حفظ وبازسازي ذخائر منابع آبي موجود در استان
7 - افزايش كيفيت ، ثبات درتوليد ، ايجاد تنوع گونه اي متناسب باذائقه هاي مختلف ، كاهش هزينه هاي توليددرراستاي توجه به امر صادرات آبزيان
8 – ايــجاد اشتغال ، كاهش فاصله درآمد روستايي با شهري ، توسعه روستايي و درنهايت توازن منطقه اي
بنابراين :‌
پيش بيني رشد متوسط سالانه بيش از 23 درصد (‌نسبت به سال پايه 1382 ) در توليد آبزيان طي برنامه چهارم توسعه در استان فارس
افزايش سرانه مصرف آبزيان از 6 كيلوگرم به 10 كيلوگرم طي برنامه چهارم توسعه در استان فارس
نويسندگان اين مطلب آقايان مظفر معظم مدير كل شيلات فارس و عليرضا هدايتي مدير روابط عمومي اداره كل شيلات فارس هستند