خصوصيات

سابقه تاريخي

gilthead seabream به طور سنتي و گسترده  در لاگون هاي ساحلي و آبگيرهاي آب شور پرورش مي يافت تا اين كه سيستم هاي پرورشي متراكم در دهه 1980 توسعه يافت. 'vallicoltura'  ايتاليايي يا 'hosha'  مصري سيستم هاي پرورشي گسترده اي بودند كه مانند دام هاي طبيعي براي ماهي عمل مي كردند، طي مهاجرت غذايي طبيعي بچه ماهيان از دريا به لاگون هاي ساحلي آن ها را مي گرفتند. Gilthead seabream  گونه هاي بسيار مناسبي براي سيستم ها گسترده آبزي پروري در مديترانه هستند، به علت قيمت بازاري مناسب، ميزان بقاء بالا و زيستگاههاي تغذيه اي ( آن ها در زنجيره غذايي نسبتا در پايين قرار دارند).

اولين بار ايتاليا در سال 82-1981 به تكثير مصنوعي موفقيت آميز gilthead seabream دست يافت و به توليد بچه ماهيان در مقياس بزرگ به طور قطعي در 1989-1988 در ايتاليا، اسپانيا و يونان  دست يافتند. توليد بچه ماهي آن ها و پرورش آن ها يك موفقيت در صنعت آبزي پروري بود. اين گونه ها سريعا سازگاري بالايي با شرايط پرورشي متراكم  هم در قفس و هم در استخر نشان دادند. و توليد ساليانه آن ها به طور منظم تا سال 2000 افزايش يافت كه به پيك 87000 تن رسيد.

كشورهاي اصلي توليد كننده اين ماهي

ايتاليا، اسپانيا، يونان، فرانسه، تركيه، پرتغال، مصر، مراكش، مصر، اسلووني، الجزاير، كويت، عمان، قبرس و... هستند.

بيولوژي و زيستگاه

Sparus aurata به طور معمول در درياي مديترانه، در امتداد شرقي سواحل اقيانوس اطلس از بريتانياي كبير تا سنگال وجود دارد، و به ندرت در درياي سياه ديده مي شود. به دليل داشتن زيستگاه هاي يوري هالين و يوري ترمال، اين گونه ها در هم در محيط هاي آب هاي لب شور و دريايي، مانند لاگون هاي ساحلي و مناطق مصبي بالاخص در طي مراحل اوليه چرخه زندگيشان وجود دارند. اين ماهيان در آب هاي آزاد بين ماههاي اكتبر تا دسامبر ( تقريبا مهر تا آذر) متولد مي شوند و بچه ماهيان معمولا در اوايل بهار به سمت آب هاي ساحلي محافظت شده مهاجرت مي كنند تا در آن جا منابع غذايي فراوان و به آب هاي با دماي ملايم تر دست پيدا كنند. آن ها به دماي پايين (دماي پايين تر از 4°C  كشنده است) بسيار حساس هستند، در اواخر پاييز آن ها به آب هاي آزاد بر مي گردند، جايي كه ماهيان بالغ تخمريزي مي كنند. در آب هاي آزاد gilthead seabream معمولا در قسمت هاي صخره اي و علفي (Posidonia oceanica) يافت مي شود، اما آن ها همچنين در بسترهاي ماسه اي نيز به مقدار زياد صيد شده اند. ماهيان جوان نسبتا در قسمت هاي كم عمق تر (بالاي 30 متر (يعني از 30-0 متر)) باقي مي مانند. در حالي كه ماهيان بالغ تر مي توانند به آب هاي عميق تر (به طور كلي عميق تر از 50 متر نيست) برسند. اين گونه ها هرمافروديت پروتاندروس (اول نر و سپس ماده) هستند. بلوغ جنسي در نرها در 2 سالگي (20-30 cm) و در ماده ها در 2 تا 3 سالگي (33-40 cm) كامل مي شود. ماده ها batch spawners هستند كه مي توانند 80000-20000 تخم براي يك مدت 4 ماهه بگذارند. در اسارت تغيير جنسيت به وسيله فاكتورهاي هورموني و محيطي تغيير مي كند.

 

توليد مثل

چرخه توليد مثلي

چرخه توليد مثل Sparus aurata، سيستم گسترده

 

چرخه توليد مثل- سيستم متراكم

فراهم كردن تخم

معمولا هر هچري واحد ذخاير مولدينش را دارد، جايي كه گروه هاي سني متنوع مولدين، از 1 نرهاي يك ساله تا ماده هاي 5 ساله تحت شرايط ذخيره سازي طولاني مدت نگهداري مي شوند. موليدن مي توانند كارگاهي يا از محيط وحش باشند.

در ابتداي فصل تخمريزي بچ هاي انتخاب شده از مولدين از مكان هاي طولاني مدتشان به تانك هاي تخمريزي انتقال داده مي شوند. كنترل نسبت جنسي در تانك هاي تخمريزي يك فاكتور بسيار مهمي براي gilthead seabream است و نياز به احتياط دارد زيرا تغيير جنسيت از لحاظ اجتماعي مشخص شده است. حضور نرهاي جوان در انتهاي دوره تخمريزي، براي مثال، افزايش تعداد ماهيان مسن تر كه تبديل به ماده مي شوند.  به عبارت ديگر، رخ دادن ماده هاي مسن تر تغيير جنست در ماهيان جوان را كاهش مي دهد.

تخمريزي خارج فصلي

ذخاير مولدين Gilthead seabream ممكن است به وسيله دست كاري محيطي براي اين كه زمان توليد مثلي را تغيير يا توسعه دهند. ماهي هاي ذخيره شده در تانك ها با يك سيستم گرمايشي/سرمايشي آب و كنترل كامپيوتري دما و شدت نور مجهز شدند. بلوغ جنسي با در معرض قرار دادن مولدين به فتوپريود و شرايط دمايي آب كه در دوره تخمريزي طبيعي رخ مي داد، حاصل شد. بلوغ جنسي مولدين ماده به وسيله آغشته كردن  GnRHa(1) (D-Ala6; Pro9Net-mGnRH (5-20 mg/kg) را مي توان حاصل كرد.

دو سيستم عمده پرورش لاروي در مقياس بزرگ و كوچك  وجود دارند. سيستم پرورشي در مقياس كوچك (<10 m3)  با ماكزيمم كنترل پارامترهاي محيطي مشخص شده است و براي توليد تعداد زيادي از بچه ماهيان (150-250/litre) . سيستم مقياس بزرگ (200 m3)در نظر گرفته شده است. يك اكوسيستم طبيعي را تقليد مي كند. اين تكنيك كيفيت لاروي را بسيار بهتر نسبت به سيستم مقياس كوچك ضمانت ، اما تعداد بچه ماهي بسيار كمتري را توليد مي كند. (ماكزيمم 10/litre).

لارو Gilthead seabream عموما كيسه زرده آن ها را بعد از 4-3 روز از تغذيه داخلي (endogenous) تمام مي شود. در اين مرحله چشم ها رنگي هستند و دهان توسعه يافته است و اجازه مي دهد كه لارو ارگانيزم هاي لاروي را شكار كند. در اغلب سيستم هاي پرورشي اولين ارگانيزم ها مورد استفاده براي تغذيه لاروي روتيفرها هستند (مانند Brachionus plicatilis)؛ اين ها به دليل سهولت نسبي كه هر يك مي تواند در مقياس بزرگ پرورش يابند ، انتخاب شده اند. بعد از 10 تا 11 روز روتيفرها با ناپلي Artemia salina مخلوط مي شوند تا اين كه متامورفوز انجام شود (35-32 روز بعد از هچ). قبل از تغيه به وسيله لاروها هر دوي روتيفر و آرتميا معمولا با ليپيد هاي آماده تجاري غني سازي مي شوند، تا سطح اسيدها چرب ضروريشان (EPA; DHA) و ويتامين ها كه براي رشد خوب، تكامل و بقاء شديدا مهم هستند، افزايش دهد. در هچري هاي مديترانه اي جلبك هاي ريز (مانند Chlorella sp., Isochrysis galbana, Pavlova lutheri ,Nannochloropsis oculata, N. gaditana, Dunaliella tertiolecta) براي رشد روتيفرها و همچنين بهبود كيفيت آب در تانك هاي لاروي استفاده شده است، كه ايجاد آب هاي سبز را مي كند كه براي فازهاي پرورشي اوليه مورد استفاده قرار مي گيرد.

جداسازي بچه ماهي ها با يك جيره خشك فرموله شده با پروتئين بالا (60-50 درصد) هنگامي كه ماهي به وزن 10-5 ميلي گرم مي رسد، انجام مي شود

پرورش نوزادگاهي

بچه ماهيان در حدود 45 روزه معمولا به سمت بخش هاي اختصاص داده شده از هچري مجهز شده با مخازن مستطيلي يا مدور بزرگتر (10-25 m3)، جايي كه Weaning اتفاق مي افتد. اين مرحله Weaning يا جداسازي يك سيستم پرورشي متراكم خوب است. تراكم اوليه بچه ماهي  معمولا 10-20/litre در يك دماي 18 °C و شوري 35-37‰ است. تراكم پاياني مي تواند به 20 kg/m³ از 2-3 g ماهي برسد. غذا در فواص زماني دو ساعته از ساعت 08.00 تا 20.00 به ماهيان داده مي شود، از افزايش درصدهاي غذاهاي مصنوعي تشكيل شده از ذرات 150-300 μm غذاي خشك استفاده مي كنند. غذاي خشك مي بايست در ابتدا در حدود 20 g/m³ از آماده شده باشد.

تكنيك هاي پرورشي

Gilthead seabream را مي تواند به راههاي متنوعي پرورش داد: در استخرهاي ساحلي و لاگون ها، با روش هاي گسترده و نيمه گسترده؛ يا در تاسيسات خشكي و در قفس هاي درايي، با سيستم هاي پرورشي متراكم، اين روش ها بسيار متفاوتند ، به ويژه در خصوص تراكم پرورش ماهي و تامين غذا.

سيستم گسترده

اين سيستم بر اساس مهاجرت طبيعي ماهيان يور هالين بنا شده است، كه در اين هنگام به عموما با استفاده از دام هاي ماهي گيري معمول ماهي را صيد مي كنند. از اين رو اين روش يك منبع بسيار محدود و غير قابل پيش بيني رار بچه ماهيان موجود در طبيعت را فراهم مي آورد، تعداد زيادي از واحدهاي توليدي مدرن تجاري گسترده بر هر دو صيد وحشي و بچه ماهيان پرورش يافته در كارگاه تكيه دارند. به طور كلي 2-3 g، Gilthead seabream در لاگون ها در ماههاي آوريل تا مي  تخمگذاري كرده اند.

در اين سيستم ها Gilthead seabream به اندازه تجاري (350 g) در 20 ماه مي رسند و معمولا با كفال ها، مارماهيان و هامور اروپايي European seabass پرورش مي يابند.در لاگون ها شمل مديترانه، زمستان گذراني در آبگير هاي عميق، با لايه بندي آب شيرين/آب شور، مورد نياز است تا Gilthead seabream يكساله را نگهداري كنند.

تعداد كلي اين نوع از پلي كالچر دامنه هايي از 30-150 kg/ha/yr (كيلوگرم در هكتار در سال) بر طبق حاصلخيزي لاگون ها است. لاگون هاي ايتاليايي توليد Gilthead seabream، 15-30 kg/ha/yr از مقدار كل گزارش كرده اند. در طي چرخه توليد غذاي ماهي ها به منابع غذايي طبيعي لاگون ها وابسته است؛ هيچ غذاي تكميلي مهيا نمي شود. در سيستم هاي گسترده پرورش ماهي تراكم ماهي به طور كلي از از 0.0025 kg/m فراتر نمي رود.

سيستم هاي نيمه گسترده

در اين نوع سيستم ها كنترل انساني از محيط پرورشي بيشتر از سيستم هاي گسترده است. ممكن است لاگون ها با بچه ماهيان پيش پرورش يافته در سيستم هاي متراكم ماهي دار شوند، تا مرگ و مير را به حداقل برسانند و زمان پرورش را كوتاه تر كنند.  در اين مورد همچنين امكان دارد كه كوددهي به سطح پرورشي براي افزايش در دسترس بودن غذاي طبيعي انجام گيرد. ساير انواع سيستم هاي پروشي نيمه گسترده ممكن است كنترل بيشتري داشته باشند مانند فراهم كردن غذاي مصنوعي و يا هوادهي براي تامين اكسيژن را انجام دهند. اين نوع از سيستم هاي نيمه گسترده معمولا به وسيله محاصره كردن با يك تور در يك مناطق محدود  شده لاگون انجام مي گيرد. توليد پاياني ممكن است بر طبق اندازه بچه ماهيان موجود و مقدار غذاي داده شده مي تواند گسترده باشد. تراكم سيستم  هاي نيمه گسترده به طور معمول از 1 kg/m3 فراتر نمي رود و بين 500-2 400 kg/ha/yr است.

سيستم متراكم

پرورش به صورت متراكم به طور نرمال ساير فازهاي پرورش متراكم را به دنبال دارد، به عنوان مثال، توليد مثل، پرورش لاروي، پيش پرواربندي، كه در بالا شرح داده شد. فازهاي پرورش و پيش پرورش  Gilthead seabreamممكن است در  تاسيسات خشكي با مخازن سيماني مستطيلي كه در اندازه هاي مختلف (200-3 000 m³) بر طبق اندازه ماهي و نياز توليد ، انجام شود. پرورش را همچنين مي تواند در قفس هاي شناور انجام داد كه خود مي تواند به صورت  محصور و يا مكان هاي نيمه باز (قفس هاي شناور) يا كاملا باز ( قفس هاي شناور يا نيمه شناور) باشند.

سيستم هاي متراكم ممكن است با بچه ماهي هاي خريداري شده از ساير هچري ها ذخيره سازي شوند، اما  واحدهاي توليدي بزرگ معمولا آن ها را خودشان پرورش مي دهند. در سيستم هاي پرورش متراكم FCR معمولا بسيار مطلوب است (د ر حدود 3/1:1(.

هنگامي كه Gilthead seabream در مخازن با تراكم بسيار بالا پرورش داده شد، دامنه اي از 15-45 kg/m³ و تزريق اكسيژن براي تضمين بقاء مورد نياز بود. در شرايط عالي (18-26 °C)، پيش Gilthead seabream هاي كوچك پيش پرورش يافته (5 گرم) در حدود يك سال به اندازه تجاري (400-350 گرم) رسيدند.

پرورش در قفس آسان و اقتصادي است؛ سيستم هاي پرورشي معمولا در آبگيرهاي مدترانه اي انجام مي شود. اگر چه تراكم ها (10-15 kg/m3) پايين تر از مخازن است، داراي مزيت هاي زيادي هستند كه پرورش در قفس را مفيد تر مي سازد. براي مثال،هيچ  هزينه  انرژي براي پمپ كردن، هوادهي، يا تصفيه آب هاي خارج شده از استخر پرورشي وجود ندارد. با اين وجود امكان كنترل دما در قفس هاي پرورشي وجود ندارد، در نتيجه در يك دوره طولاني تر پرورشي به اندازه بازاري مي رسند، يا نياز به ذخيره سازي بيشتر بچه ماهي دارد. به طور متوسط، Gilthead seabream پيش پرواري بزرگتر (10 گرم) به اولين  اندازه تجاري (400-350 گرم ) در حدود يك سال مي رسند، در حالي كه بچه ماهيان كوچك تر (5 گرم) به همان اندازه در مدت 16 ماه مي رسند.

تهيه غذا

غذاها به وسيله غذاده هاي اتوماتيك در فواصل زماني دو ساعته از 8.00 تا 20.00 براي ماهي هاي كوچك (3-1 گرمي) پخش مي شود، براي اين كه پراكندگي رشد اجتناب شود (يعني رشد همه ماهيان يكسان باشد). پرورش را همچنين مي توان در تانك ها يا در قفس ها انجام داد.

فنون برداشت

قبل از برداشت چندين روز گرسنگي نياز است. طول اين دوره متغير است، بر طبق دما و نرخ غذادهي ( براي مثال، در 25°C ، 24 ساعت ممكن است كافي باشد). در دماي پايين تر 72-48 ساعت لازم است. بعد از دوره گرسنگي صحيح، ماهيان آماده برداشت هستند. قبل از شروع عمليات، مي بايست وجود ماهيان مرده و يا  در حال مرگ مي بايست چك شوند.

امكان برداشت ماهي در همه نوع شرايط جوي در تاسيسات خشكي وجود دارد. در مخازن بتوني، كارگران حيوانات را به سمت ورودي با استفاده از يك ترال هل مي دهند؛ سپس آن ها را به وسيله يك تور كيسه اي يا به وسيله پمپ ماهي ها را بر مي دارند. توجه زيادي بايد به تميز كردن كف مخزن قبل از برداشت بشود؛  كه اين عمل بهداشت بيشتر ماهي را تضمين مي كند، و ويژگيهاي ارگانولپتيك (مربوط به حس هاي چشايي، بينايي، بويايي و لامسه است)  غذا را تضمين مي كند، كه از وارد شدن مواد نامطلوب به دهان و آبشش اجتناب مي كند.

قفس  ها را هنگامي كه شرايط آب و هايي براي كارگران مطلوب است جمع آوري كرد. ماهي ها مي بايست نسبتا در يك منطقه نسبت كوچك اجنماع پيدا كنند بنابراين آن ها را مي توان با تورهاي كيسه اي (ديپ نت) يا پمپ خلاء برداشت كرد.

جابجايي و فرآوري

در هر دو قفس هاي دريايي و تاسيسات خشكي، Gilthead seabream، به طور ترنال با شوك هاي حرارتي به وسيله شوك هاي حرارتي مي ميرند (البته در كشورهاي غير اسلامي؛ ماهي ها را در داخل لوله هاي (پلاستيكي يا لوله هاي فولادي زنگ نزن) با آب يخ زده قرار مي دهند. كه مي بايست با CO2 اشباع شود، تا اين كه رنجشان را كاهش دهد. براي خارج كردن ماهي ها از آب و بسته بندي آن ها نهايت مراقبت لازم است. اين عمل ممكن است براي جلوگيري از از دست دادن فلس ه و همچنين محافظت ظاهر و روشني پوست ماهي ها سريعا انجام شود.

هزينه هاي توليد

هزينه توليد براي 2 گرم بچه  ماهي در ايتاليا از 10/0 يورو تا 18/0 يوررو متغير است، كه بستگي به سيستم پرورشي دارد.هزينه براي 5 گرم بچه ماهي در حدود 26/0 تا 28/0 است. هزينه  پرورشي براي توليد 350 گرم gillhead seabream از 3 تا 4 يورو است كه بسته به نوع سيستم پرورشي دارد.